Kosovo i Bosna i Hercegovina su dvije jedine zemlje Zapadnog Balkana koje nisu ostvarile korist od Plana Rasta Evropske unije.

Dok BiH nije usvojila reforme, što joj onemogućava finansijsku pomoć iz EU, Kosovo ima drugi problem.

Odugovlačenje formiranja institucija unazadilo je zemlju, koja, iako među prvima usvojila reforme, nije ratificirala sporazum u parlamentu.

U početku su kašnjenja nastala jer Pokret Vetvendosje nije imao 61 glas za izbor Aljbulene Hadžiu za predsjedavajuću parlamenta, a potom je slučaj završio na Ustavnom sudu.

Iako je 10. oktobra, nakon više od šest mjeseci, konstituisana Skupština Kosova, što je otvorilo put formiranju Vlade, pobjednička stranka izbora od 9. februara ponovo nije imala potrebne glasove.

Cijelo ovo odugovlačenje Kosovu može da izazove gubitke od 880 miliona eura.

Evropska komisija ranije je najavila da, ukoliko zemlje Zapadnog Balkana ne ispune uslove, isplate mogu biti djelimično ili potpuno obustavljene.

„Ako partneri Zapadnog Balkana ne ispune relevantne uslove tokom jednogodišnjeg (ili dvogodišnjeg) perioda neisplate, obustavljena sredstva će biti povučena i mogu se preraspodijeliti među ostalim korisnicima u narednim godinama“, navela je EK.

Kosovo je od oktobra moglo dobiti prvi dio sredstava, ukoliko bi sporazum bio ratificiran prije oktobra.

S obzirom na to da Kosovo rizikuje da izgubi ova sredstva, Pokret Vetvendosje je pokušao izvršiti pritisak na poslanike Skupštine da 19. novembra usvoje sporazum koji bi omogućio dobijanje prve tranše.

Međutim, opozicione partije nisu učestvovale u vanrednoj sjednici zakazanoj tog dana, šaljući poruku da zemlja ide u izbore i da će nova vlada riješiti ovo pitanje.

Tri dana ranije, vršilac dužnosti premijera Kosova, Aljbin Kurti, učestvovao je na Samitu Plana Rasta Evropske unije, održanom u Tirani.

Priznajući da je Kosovo ostalo u zaostatku sa sprovođenjem agende, Kurti je to opravdao okolnostima.

„Mi kasnimo ne svojom voljom, nego zbog okolnosti. Kašnjenja u formiranju nove vlade nakon februarskih izbora stvorila su prepreke, ali to je bila vježba demokratije, u kojoj su poslanici slobodno izrazili svoju volju, procedure su ispoštovane, a nesuglasice riješene na sudu“, rekao je on.

Istog dana, komesarka EU za proširenje, Marta Kos, poslala je vrlo jasnu poruku Kosovu.

„Imamo jedan posebno važan rok koji se približava. U junu dolazi drugi ciklus izvještavanja, isteče jednogodišnji rok dodatnog čekanja za neispunjene reforme i gotovo 300 miliona eura namijenjenih vašim zemljama je u riziku. To su sredstva od kojih treba da imaju korist vaši građani — njima se mogu izgraditi tramvajske linije, putevi, škole, bolnice“, poručila je ona.

Plan rasta pokriva period 2024–2027 i uključuje paket od 6 milijardi eura za zemlje Zapadnog Balkana, s ciljem približavanja ekonomija šest zemalja evropskim standardima.

Da bi ostvarile pravo na sredstva, zemlje moraju sprovesti tražene reforme u privatnom sektoru, zelenoj tranziciji i digitalizaciji.