Sjedinjene Američke Države povlače oštar strateški zaokret koji je već izazvao buru u Vašingtonu, Njujorku, Londonu i evropskim prijestonicama. U novoj Nacionalnoj strategiji odbrane, objavljenoj od strane Pentagon, Amerika jasno poručuje: Kina više nije glavni prioritet, dok se Evropa mora pripremiti da preuzme punu odgovornost za vlastitu sigurnost.

U dokumentu od 34 stranice, prvom ove vrste još od 2022. godine, navodi se da su prethodne američke administracije godinama „subvencionirale odbranu saveznika“, što se sada proglašava neodrživim. Nova doktrina traži „oštru promjenu pristupa, fokusa i tona“, uz poruku da partneri – od Evrope do Azije – moraju sami nositi veći teret odvraćanja prijetnji, od Rusije do Sjeverne Koreje.

Američki mediji iz Vašingtona i Njujorka ovu strategiju tumače kao povratak tvrdom realpolitičkom pristupu, dok londonski analitičari upozoravaju da se Evropa suočava s najdirektnijim američkim signalom povlačenja još od kraja Hladnog rata. Posebno je naglašeno da će SAD „neustrašivo braniti interese u zapadnoj hemisferi“, uz eksplicitno isticanje Panamskog kanala i Grenlanda kao strateških tačaka od vitalnog značaja.

Strategija je objavljena u trenutku kada Donald Trump intenzivira poruke saveznicima da „poštuju Ameriku i urade svoj dio posla“. Nakon zategnutih razgovora u Davosu s kanadskim premijerom, dokument istovremeno nudi saradnju, ali i otvoreno upozorenje: tamo gdje saveznici ne ispune očekivanja, SAD su spremne na „fokusiranu i odlučnu akciju“.

Za razliku od strategije iz 2022. godine, usvojene u vrijeme predsjednika Joea Bidena, u kojoj je Kina označena kao „glavni izazov“, nova verzija tvrdi da cilj SAD-a nije dominacija nad Pekingom, već sprječavanje bilo koga da dominira nad Amerikom i njenim saveznicima. Istovremeno, dokument ostavlja otvorena pitanja o Tajvanu, koji se gotovo i ne spominje, uprkos američkim zakonskim obavezama prema tom ostrvu.

Kada je riječ o Evropi, poruka je brutalno jasna. NATO i njegovi članovi suočeni su s realnošću da će morati znatno povećati vlastite vojne kapacitete. U strategiji se navodi da će Rusija ostati trajna prijetnja istočnom krilu NATO-a, te da njen rat u Ukrajini pokazuje duboke rezerve vojne i industrijske moći.

Nova američka doktrina, kako ocjenjuju zapadni mediji, označava početak ere u kojoj se savezništva više neće podrazumijevati, već će se mjeriti konkretnim doprinosom. Poruka iz Vašingtona je kratka i hladna: Amerika gleda sebe – a ostali neka se pripreme.