Evropske zemlje sve ozbiljnije razmatraju povlačenje svog vojnog i civilnog osoblja iz američke baze na jugu Izraela, gde se nalazi civilno-vojni koordinacioni centar za Gazu (CMCC), zbog nezadovoljstva slabim dotokom humanitarne pomoći i nejasnim političkim efektima tog angažmana, piše Reuters.

CMCC je uspostavljen u oktobru kao deo plana tadašnjeg američkog predsednika Donald Trump za okončanje rata u Gazi. Njegova uloga bila je nadzor primirja između Izraela i Hamasa, olakšavanje ulaska humanitarne pomoći i izrada okvira za posleratnu politiku u palestinskoj enklavi.

Desetine država, među njima Nemačka, Francuska, Velika Britanija, Egipat i Ujedinjeni Arapski Emirati, poslale su u centar vojne planere i obaveštajne zvaničnike kako bi učestvovali u oblikovanju budućnosti Gaze. Međutim, prema navodima osam stranih diplomata, deo evropskog osoblja se nakon božićnih i novogodišnjih praznika uopšte nije vratio u bazu, a pojedine vlade otvoreno preispituju smisao daljeg učešća.

Jedan zapadni diplomata opisao je centar kao strukturu „bez jasnog pravca“, dok je drugi rekao da „svi smatraju da je to katastrofa, ali da alternativa ne postoji“. Takvo nezadovoljstvo tumači se kao najnoviji znak zategnutih odnosa između evropskih saveznika i Vašingtona, u trenutku kada američka administracija vodi nekonvencionalnu spoljnu politiku ne samo prema Gazi, već i prema pitanjima poput Grenlanda i Venecuele.

Neke evropske prestonice sada razmatraju smanjenje prisustva u CMCC-u ili potpuno povlačenje osoblja. Centrom rukovodi američki general, a u njemu su prisutni i američki i izraelski vojni kadrovi. Iako je CMCC bio ključni deo prve faze plana o prekidu vatre, ta faza je uzdrmana ponovljenim izraelskim vazdušnim napadima u Gazi.

Dok Vašington najavljuje drugu fazu plana, uključujući formiranje „Odbora za mir“ i procese demilitarizacije i obnove, ostaje nejasno da li će CMCC zadržati ikakav realan uticaj na raspodelu pomoći ili političko odlučivanje. Diplomate navode da od stupanja primirja na snagu nije došlo do značajnog povećanja humanitarne pomoći koja ulazi u Gazu, uprkos tvrdnjama Bele kuće.

Prema tim izvorima, veliki deo kamiona koji ulaze u enklavu prevozi komercijalnu robu, dok Izrael i dalje zadržava efektivnu kontrolu nad politikom pomoći, uz obrazloženje da su mnogi artikli „dvojne namene“. Čak ni osnovni materijali, poput metalnih šipki za šatore namenjene raseljenom stanovništvu, do sada nisu odobreni.

U diplomatskim krugovima se sve češće postavlja pitanje: da li je evropsko povlačenje iz američke baze u Izraelu samo tehnička odluka ili prvi ozbiljan politički signal da deo Zapada više ne želi da bezuslovno prati američku liniju u jednoj od najosetljivijih globalnih kriza.