KulturaNajnovijeRegion

Jugoslovenski magazin STAR 1985: Ko je Gorbačov?

Izvor: Index.hr

Povodom Gorbačovljeve smrti, u saradnji sa Jugopapirom, donosimo tekst iz Starta iz marta 1985. godine.

Iako ne sadrži nikakve privatne podatke, zvanična biografija Mihaila Sergejeviča Gorbačova, generalnog sekretara KPSS, koliko god bila kratka, izazvala je veliko interesovanje svetskih medija i analitičara sovjetskih političkih prilika. Prema mnogim procjenama, iz njega je vidljivo da tzv četvrta generacija menadžera…

Biografija 54-godišnjeg Mihaila Sergejeviča Gorbačova, najmlađeg člana Politbiroa Centralnog komiteta KPSS, koji je 11. marta 1985. izabran za generalnog sekretara CK KPSS, ukratko glasi: on rođen je 2. marta 1931. godine u selu Privolje u Stavropoljskom kraju, severno od Kavkaza.

Diplomirao je pravo na Pravnom fakultetu u Moskvi 1955. Diplomirao je agronomiju na Poljoprivrednom institutu u Stavropolju 1967. Bio je član KPSS od 1952. Bio je prvi sekretar Pokrajinskog komiteta u Stavropolju godine. 1970-1978. Član je Centralnog komiteta KPSS od 1971. Član je Sekretarijata CK KPSS od 1978. Kandidat je za člana Politbiroa CK KPSS. 1979. Bio je član Politbiroa CK KPSS od oktobra 1980. Bio je generalni sekretar CK KPSS 11. marta 1985. godine.

Sposoban i obrazovan čovek

Čak i ovi skromni podaci o partijskoj biografiji Mihaila Gorbačova govore o brzoj karijeri sposobnog i obrazovanog čoveka, i po tome se, po svemu sudeći, ne razlikuje mnogo od sličnih biografija članova Politbiroa, sekretara CK ili dr. visoki funkcioneri Sovjetske partije. Poznato je da se u SSSR-u i o najvišim vrhovima objavljuju obično samo tako škrte informacije o napretku stranke, o funkcijama koje je neko obavljao u prošlosti i, uglavnom, ništa više.

Malo je sovjetskih vođa o kojima se zna nešto više. Takav je možda samo Andrej Gromiko, i to zbog njegove bogate međunarodne karijere. Tako je bilo i sa Leonidom Brežnjevom, oko kojeg se stvorio blagi lični kult, pa je o njemu štampano mnogo novinskih članaka i biografskih knjiga.

Srdačan i energičan

O Gorbačovu se relativno malo zna. Možda je njegova ličnost poznatija od njegove biografije, a informacije o njegovoj ličnosti stigle su prvenstveno iz Velike Britanije, za posjetu toj zemlji prošlog decembra.

Tamo su primetili da je srdačan i energičan, da je izuzetno obrazovan i radoznao. Nakon razgovora s njim, Margaret Thatcher je rekla:

“Sviđa mi se Gorbačov. Čini mi se da je on čovek sa kojim se može poslovati.”

Primećeno je da odlično govori engleski, a posebnu pažnju je privukla njegova elegantna 51-godišnja supruga Raisa, takođe visokoobrazovana osoba. Diplomirala je filozofiju i književnost na Moskovskom univerzitetu.

Ništa se ne zna o njegovom djetinjstvu

Za sada se ništa ne zna o Gorbačovljevom detinjstvu. Ne zna se ni gdje je bio za vrijeme rata, kada su Stavropoljski kraj okupirali Nijemci.

Međutim, ako se njegova biografija uporedi sa biografijama drugih vodećih sovjetskih ličnosti i biografijama lokalnih lidera na nivou republika, regiona i pokrajina, otkrivaju se neke zanimljive stvari.

Na primjer, već je značajna činjenica da je Gorbačov osamnaest godina mlađi od preminulog Černjenka. Pet godina je mlađi od najmlađeg člana Politbiroa. Sovjetski Politbiro ima deset članova, koji se mogu podijeliti u četiri generacije. Prvu generaciju čine 79-godišnji Nikola Tihonov i 75-godišnji Andrej Gromiko; u drugom, 73-godišnji Dinmuhamed Kunajev, 72-godišnji Mihail Solomoncev, 70-godišnji Viktor Grišin i 67-godišnji Vladimir Ščerbitski; u trećem, 62-godišnji Grigori Romanov, 61-godišnji Gejdar Aliyev i 59-godišnji Vladimir Vorotnikov.

Četvrta generacija – prva poslijeratna generacija obrazovanih ljudi
Samo Mihail Gorbačov pripada četvrtoj generaciji.

Ove generacije imaju vrlo specifične karakteristike, što je posljedica specifičnih okolnosti u periodima kada su ljudi iz određene generacije imali priliku da se obrazuju i razvijaju kao partijski ili stručni radnici.

Na primjer, na prvu generaciju (koju su, pored Gromika i Tihonova, činili i pokojni Leonid Brežnjev, Mihail Suslov, Aleksej Kosigin i Dimitrij Ustinov) uvelike su uticale prilike u SSSR-u krajem tridesetih, kada su bili u kadrovskom vakuumu, nakon velikih Staljinovih čistki (u kojima nisu učestvovali), relativno mladi ljudi dobili su važne državne funkcije, i to kao tridesetogodišnjaci ili mladi četrdesetogodišnjaci.

Kosigin je sa 35 godina postao ministar lake industrije; Ustinov ministar vojne industrije sa 33 godine; Gromiko šef američkog odjela Ministarstva vanjskih poslova sa 30 godina. Do pre tri godine, do smrti Mihaila Suslova u februaru 1982, ta generacija je potpuno dominirala sovjetskom političkom elitom. Nakon smrti Suslova, Brežnjeva i Ustinova (pa čak i prije Kosygina), ova dominacija je nestala.

Sljedeće dvije generacije imale su znatno manje mogućnosti da steknu tako bogato iskustvo. Jurij Andropov i Konstantin Černjenko bili su, doduše, izabrani za generalne sekretare CK KPSS, ali tek na kraju karijere, pa su svaki na toj funkciji bili jedva nešto više od godinu dana.

Najteže je pala treća generacija, rođena između 1919. i 1926. godine, jer je njihovo školovanje i obuku prekinuo rat. Ta generacija je najviše doprinijela sovjetskoj pobjedi nad nacizmom u Drugom svjetskom ratu i pretrpjela je najviše žrtava na bojnom polju. Nakon rata, univerzitetska vrata su joj bila otvorena, ali je izgubljene godine teško mogla nadoknaditi, posebno u nekim oblastima obrazovanja. U to vrijeme se u SSSR-u posebno podsticalo tehničko obrazovanje, pa je i većina menadžera imala takvo obrazovanje.

Četvrta generacija – prva poslijeratna generacija obrazovanih ljudi – mnogo se razlikuje od svih prethodnih. SSSR je izašao iz dva turbulentna perioda – perioda velikih čistki i perioda rata – i ušao u eru mirnog razvoja, kao moćna zemlja. Posebna pažnja bila je posvećena obrazovanju, od čega je ta generacija imala posebne koristi.

Analiza biografija 986 visokih sovjetskih zvaničnika, ministara, njihovih zamenika, prvog i drugog sekretara regiona i pokrajina, predsednika lokalnih izvršnih komiteta, partijskih sekretara većih gradova Ruske Sovjetske Federativne Socijalističke Republike pokazuje zanimljive podatke o njihovim obrazovanje.

Tako, od menadžera rođenih između 1913. i 1916. godine, 73 posto ima visoko obrazovanje, između 1917. i 1920. godine. 63 posto u 1921-25. 51 posto u 1926-29. 73 posto u 1930-37. 93 posto.

Generacija vođa rođena nakon 1930. (koja uključuje i Gorbačova) je izvanredno obrazovana, najobrazovanija od vremena revolucionarne generacije koja je predvodila Oktobarsku revoluciju.

A kvalitet visokog obrazovanja najnovije generacije je veći nego u prethodnim. U prošlosti je većina visokih funkcionera diplomirala na visokoškolskim ustanovama na večernjim kursevima (kursevima), često u poodmaklim godinama, a neki su odlazili u ove ustanove bez završene pune srednje škole, već su se za to pripremili u radničkim obrazovnim ustanovama ( rabfak) ili u tehničkim školama.

Jedini član Politbiroa koji je diplomirao na Moskovskom univerzitetu

Sada se situacija promijenila. To se najbolje vidi u slučaju Gorbačova, koji je išao na fakultet čim je završio srednju školu i onda je redovno diplomirao, a onda je 1967. godine diplomirao i poljoprivredu, i to zato što je bio prvi sekretar Partije u Stavropolju. Kraj, koji je poljoprivredna regija.

Ali Gorbačovljeva biografija pokazuje nešto drugo. On je jedini član Politbiroa koji je diplomirao na Moskovskom univerzitetu, dok su svi ostali završili studije na specijalizovanim, ne previše poznatim, visokoškolskim ustanovama.

Gorbačov je po obrazovanju pravnik. Dakle, ima humanističko obrazovanje, što ga takođe izdvaja od većine, jer najveći broj sovjetskih rukovodilaca ima tehničko obrazovanje. Tek u posljednje vrijeme sve više ljudi s takvim humanističkim obrazovanjem ulazi na najviše sovjetske forume.

Većina ljudi prethodne generacije dosta je mijenjala poslove i mjesta djelovanja. Išli su od pokrajine do pokrajine, pa u Moskvu, pa opet u pokrajinu, kako su to partijski zadaci. Černenko je u Moldaviju stigao iz Sibira; Brežnjev je tamo došao sa obala Dnjepra; onda su oboje otišli u Moskvu.

Andropov je bio u Stavropolju iu Kareliji. Čak je i Tihonov, koji je većinu svog života proveo u Moskvi, proveo neko vrijeme u unutrašnjosti. Sa Gorbačovim je situacija potpuno drugačija. Cijelu karijeru proveo je na dva mjesta: u rodnom Stavropolju, gdje je prirodno napredovao – a nije bio postavljen partijskom odlukom pošto je doveden iz druge pokrajine – i u Moskvi.

Gorbačovljeva generacija se, dakle, razlikuje od prethodnih po ovim važnim karakteristikama: njeni članovi u proseku imaju kvalitetnije visoko obrazovanje: imaju kontinuiranu partijsku službu; oni nisu “aparači” sa zadatkom da rješavaju lokalne probleme po nalogu iz centra, već su, uglavnom, prirodno napredovali u domovini. Iako, sa izuzetkom Gorbačova, ljudi te generacije još nisu stigli do najvišeg foruma sovjetske partije, Politbiroa, ipak su stekli relativno više partijskog iskustva nego prethodna dva.

Dakle, analiza biografija 996 visokih sovjetskih zvaničnika pokazuje da je Gorbačovljeva generacija zauzela značajan broj visokih pozicija u različitim sferama partijskog rada, posebno u industriji i poljoprivredi. Ali, što je posebno važno, veoma je aktivna u pokrajinskim i regionalnim odborima. Jer upravo iz te sfere se regrutuju najviši sovjetski rukovodioci, a ne iz centralne moskovske partijske i državne hijerarhije. Od deset sadašnjih članova Politbiroa, samo je Gromiko izuzetak koji potvrđuje pravilo.

Često se tvrdi da je Gorbačov bio blizak Juriju Andropovu. Tokom petnaest mjeseci koliko je Andropov bio na čelu Sovjetske partije dogodila se značajna partijska obnova. Smijenjena je petina regionalnih partijskih šefova, kao i devet od 23 šefa odjeljenja Centralnog komiteta.

Posljednja promjena u Politbirou izvršena je u decembru 1982. godine, na početku karijere Jurija Andropova kao generalnog sekretara, kada su Vorotnikov i Solomoncev uvedeni u Politbiro, a šef KGB-a Viktor Čebrikov postao je kandidat za člana Politbiroa. Istovremeno, Igor Ligačev je pristupio Sekretarijatu stranke.

Tokom ovih promena, mlađi, dinamičniji ljudi Gorbačovljeve generacije počeli su da se penju na vrh sovjetske partije. Britanski list Guardian objavio je, dan nakon Gorbačova izbora za generalnog sekretara KPSS, članak u kojem je naveo imena nekoliko ljudi svoje generacije.

Tako se izdvaja 54-godišnji član Sekretarijata Nikolaj Rijkov, zadužen za privredu; Nikolaj Kručina, zadužen za kadrovska pitanja; Vejnjamin Afonjin, odgovoran za hemijsku industriju; Vladimir Karlov, zadužen za poljoprivredu.

Zabilježeno je i da je na nedavnim izborima za Vrhovni sovjet Mihail Gorbačov izašao na birališta zajedno sa Anatolijem Gromikom, sinom sovjetskog ministra vanjskih poslova i važnim zvaničnikom sovjetskog ministarstva vanjske trgovine.

Sovjetski Politbiro je spao na samo deset članova, a najviši sovjetski partijski forum nije imao tako malo članova od 1952. godine. Godine 1970. taj forum je imao čak 10 članova.

Stoga će Gorbačov sigurno uskoro preduzeti mere da taj forum popuni novim ljudima. To će im vjerovatno biti prva prilika da budu iz generacije Gorbačova.

Maroje Mihovilović (Start, 1985.)

Pokazati više
escort mersin - izmir escort