NajnovijeRegion

Strane vojne baze na Balkanu – najveća Američka bazu na Kosovu

Pored svoje luke i duge istorije, albanski grad Drač uskoro bi mogao postati poznat kao lokacija nove baze NATO-a na Balkanskom poluostrvu.

Upravo je to bila jedna od tema posljednjeg sastanka albanskog premijera Edija Rame i generalnog sekretara NATO-a Jensa Stoltenberga, održanog u sjedištu Alijanse u Briselu.

“Vjerujem da ćemo se uskoro vratiti u Brisel da nastavimo pregovore o tom prijedlogu”, izjavio je Rama prije nekoliko dana.

Ta baza bi se, kako kaže, nalazila u novoj luci Porto Romano, gde se, pored dela za trgovinu, “očekuje i vojni deo”.

Ako je zaista formiran, to je “znak zaoštravanja politike NATO-a”, rekla je za BBC Trejsi Džerman, koja predaje bezbednost i sukobe na Kraljevskom koledžu u Londonu.

Na pitanje zašto zemlje ili savezi u stranim zemljama grade baze ili vojne objekte, Jerman daje jednostavan odgovor.

“Na osnovu stava – radi sigurnosti članica, ali i jačanja vještina i kapaciteta cijelog saveza”, naglašava on.

Prisustvo stranih sila na Balkanu poslednjih decenija nije nimalo neobično, posebno kroz mirovne snage tokom ratova 1990-ih, poput UNPROFOR-a u Bosni i KFOR-a na Kosovu.

Većina regiona je od tada postala dio NATO-a – Slovenija 2004., Hrvatska i Albanija 2009., Crna Gora 2017. i Sjeverna Makedonija 2020. godine.

Postavlja se pitanje koje baze i objekte koriste strane zemlje u regionu?

Chuang

Jedna od najpoznatijih je američka vojna baza Bondstil na Kosovu, koju koriste i mirovne snage KFOR-a. Reč je o bazi otvorenoj posle rata na Kosovu 1998. i 1999. godine, kada je NATO bombardovao Saveznu Republiku Jugoslaviju.

Povod za vojnu intervenciju NATO alijanse bio je progon kosovskih Albanaca od strane srpskih snaga bezbednosti.

Baza je dobila ime po Jamesu Leroyu Bondstilu, američkom vojniku koji je služio tokom Vijetnamskog rata, nakon čega je odlikovan Ordenom časti.

Bondstil se nalazi u blizini grada Uroševca, na istoku Kosova, nedaleko od granice sa Severnom Makedonijom.

Prostire se na nešto manje od četiri kvadratna kilometra, a izgrađen je za smještaj 7.000 vojnika, što ga čini najvećom američkom bazom na Balkanu.

Bosna i Hercegovina

U Sarajevu, na liniji koja razdvaja Federaciju i Republiku Srpsku – dva entiteta i disktrikt Brčko od čega se sastoji država na osnovu Dejtonskog sporazuma 1995. godine – nalazi se baza EUFOR-a.

Riječ je o snagama Evropske unije koje nadziru vojnu implementaciju Dejtonskog sporazuma i koje su u Bosni i Hercegovini od 2004. godine.

Prije toga, implementaciju su nadgledali SFOR i IFOR, pod komandom NATO-a. U martu je 500 vojnika koji su stigli u EUFOR raspoređeno širom Bosne i Hercegovine.

Crna Gora

Poslednjih godina u medijima se često pojavljuju informacije da će se u Crnoj Gori graditi baza NATO-a. Međutim, i crnogorske vlasti i NATO uvijek demantuju ove tvrdnje.

“NATO ne planira slične investicije u Crnoj Gori i neće tamo graditi vojnu bazu,” rekao je Piers Casale, portparol NATO-a. Crna Gora je 2017. godine postala dio najjačeg vojnog saveza na svijetu.

Slovenija

Nekoliko aerodroma u našoj regiji koristi NATO, koje koriste avioni Alijanse. Jedan od njih, aerodrom Cerkje u Sloveniji, kao “prva NATO baza na teritoriji bivše Jugoslavije”.

Riječ je o aerodromu udaljenom desetak kilometara od granice Hrvatske i Slovenije, koji je bio jedan od najvećih u bivšoj SFRJ.

Aerodrom je ranije koristila Jugoslovenska narodna armija (JNA), a oko njega su se vodile borbe tokom otcjepljenja Slovenije od Jugoslavije i ujedno najkraćih vojnih dejstava tokom devedesetih.

Cerkje je danas centralni vojni aerodrom slovenačke vojske, ali i baza za logističku podršku NATO-a.

Srbija

Status Srbijansko-ruskog humanitarnog centra u Nišu dugo je izazivao tenzije. Izgrađen je 2012. godine na osnovu sporazuma između Vlade Srbije i Vlade Rusije, kako bi se “obezbedio niz humanitarnih zadataka na teritoriji Srbije i drugih zemalja regiona Balkana”.

Međutim, zapadni zvaničnici često navode da je riječ o ruskoj obavještajnoj, pa čak i vojnoj bazi, što Beograd i Moskva negiraju.

„Ako dozvoli Rusiji da stvori špijunski centar, Srbija će izgubiti kontrolu nad delom svoje teritorije“, rekao je 2017. godine Hojt Brajan Ji, visoki zvaničnik Stejt departmenta zadužen za Evropu i Evroaziju.

U međuvremenu, centar je zatražio i diplomatski status za osoblje, što još nije postignuto “zbog velikog otpora Evropske unije”, piše danas.

Srbijanski-ruski humanitarni centar bio je tema i u Evropskom parlamentu.

Prvo, šest poslanika Evropskog parlamenta pozvalo je srpske vlasti da “osiguraju više transparentnosti u pogledu uloge i aktivnosti takozvanog humanitarnog centra”.

Drugi amandman je podnijela Viola fon Kramon, članica evropskih Zelenih, koji je zapravo zahtijevao ukidanje centra.

Ministar unutrašnjih poslova Srbije u tehničkom mandatu Aleksandar Vulin nedavno je rekao da je centar “svojim plemenitim radom i delovanjem…opravdao svrhu postojanja”.

Inače, Sjevernoatlantska alijansa je vojni savez 30 sjevernoameričkih i evropskih zemalja nastao na osnovu sporazuma potpisanog 4. aprila 1949. godine.

Organizacija predstavlja sistem kolektivne odbrane gdje se članovi organizacije dogovaraju o međusobnoj odbrani od napada bilo kojeg vanjskog elementa, navodi se na web stranici NATO-a.

Sjedište NATO-a nalazi se u Briselu, Belgija, dok je Vrhovna komanda smještena u Monsu, na istom mjestu. Kada je osnovan 1949. godine, NATO je imao 12 zemalja članica, a taj broj se danas povećao na 30.

Posljednja zemlja koja je pristupila alijansi bila je Sjeverna Makedonija, 27. marta 2020. godine. Očekuje se da će Švedska i Finska biti nove zemlje koje će se pridružiti vojnom savezu.

Pokazati više
escort mersin - izmir escort